پیام ویژه - همشهری / متن پیش رو در همشهری منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
محمدعلی حسننیا| جنگ منطقهای کلید واژهای است که این روزها به بهانه تهدیدهای ترامپ علیه مردم و کشور ایران پررنگ شده است. رهبر معظم انقلاب هم در سخنرانی 12بهمن به این موضوع اشاره کردند که جنگ آمریکا با ایران میتواند به یک جنگ منطقهای تبدیل شود. اکنون این پرسش مطرح خواهد شد که سناریوها و راهبردهای این جنگ منطقهای در عمق و سطح چیست؟
گروههای مقاومت
یکی از ابزارهای مهم مقابله با تهدیدات آمریکا حضور و وجود گروههای مقاومت در کشورهای منطقه است که شامل موارد ذیل خواهد بود:
1- انصارالله یمن
2- حزبالله لبنان
3- حشدالشعبی عراق
4- مقاومت اسلامی سوریه
جغرافیای این درگیری چیست؟
1- عراق
2- کویت
3- قطر
4- امارات
5- عربستان
6- اراضی اشغالی
7- خلیجفارس و دریای سرخ
8- سوریه
9- بحرین
10- جمهوری آذربایجان
چارچوب کلی راهبرد «محور مقاومت» در جنگ ایران–آمریکا
اگر جنگ مستقیمی میان ایران و آمریکا رخ دهد، منطق محور مقاومت معمولا بر 3اصل استوار است:
گسترش جغرافیای جنگ
هدف قرار دادن حضور نظامی و منافع آمریکا و متحدانش
پرهیز از جنگ کلاسیک تمامعیار و تمرکز بر جنگ ضربهای
آمریکا چند پایگاه در منطقه دارد که میتواند سیبل باشد؟
مجموع پایگاههای رسمی، نزدیک به 8پایگاه بزرگ دائمی در منطقه است.
اما حضور نظامیان آمریکا در بیش از 19سایت و پایگاه مختلف در کشورهای غرب آسیا و نزدیک به آن گسترش دارد.
قلب هوایی آمریکا در منطقه: قطر
قلب دریایی: بحرین
قلب لجستیکی زمینی: کویت و عربستان
پایگاههای خط مقدم و پرریسک: عراق و سوریه
دستهبندی پایگاههای آمریکا در منطقه
بازار ![]()
1-پایگاههای هوایی (Air Bases)
کارکرد اصلی: عملیات هوایی، پشتیبانی، شناسایی، سوخترسانی و فرماندهی
العدید – قطر
بزرگترین پایگاه هوایی آمریکا در منطقه؛ مرکز فرماندهی هوایی سنتکام
الظفره – امارات متحده عربی
استقرار جنگندهها، پهپادها و هواپیماهای شناسایی
علیالسالم – کویت
پشتیبانی هوایی و ترابری
پرنس سلطان – عربستان سعودی
پایگاه هوایی فعال با نقش پدافندی و عملیاتی
عینالاسد – عراق
پایگاه هوایی–نظامی مهم در غرب عراق
پایگاه هوایی اربیل – اقلیم کردستان عراق
پشتیبانی هوایی و هماهنگی عملیاتی
موفقالسلطی (الازرق) – اردن
پایگاه هوایی عملیات منطقهای
اینجرلیک – ترکیه (ناتو)
پایگاه مشترک، مورد استفاده آمریکا در عملیات منطقهای
2- پایگاهها و مراکز دریایی (Naval Bases)
کارکرد اصلی: کنترل دریایی، ناوگان، تنگهها و خطوط کشتیرانی
پایگاه پشتیبانی دریایی بحرین (NSA Bahrain)
مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا
کنترل خلیجفارس، دریای عمان و دریای سرخ
تأسیسات بندری مورد استفاده در امارات (جبلعلی)
پایگاه رسمی نیست، اما بزرگترین بندر میزبان ناوهای آمریکایی در منطقه است.
3- پایگاههای لجستیکی و زمینی
(Logistics & Ground Bases)
کارکرد اصلی: تدارکات، انبار، استقرار نیرو، آموزش و پشتیبانی زمینی
کویت
کمپ عریفجان
مهمترین مرکز لجستیکی زمینی آمریکا در خاورمیانه
کمپ بیورینگ
آموزش، آمادهسازی و اعزام نیرو
عراق
پایگاههای زمینی وابسته به عینالاسد و اربیل
مراکز لجستیکی، مستشاری و پشتیبانی
سوریه
سایتها و پایگاههای کوچک در شمالشرق سوریه
ماهیت ترکیبی (زمینی–لجستیکی–اطلاعاتی)، نه پایگاههای بزرگ کلاسیک
4- دستهبندی خلاصه
هوایی:
قطر (العدید)، امارات (الظفره)، عربستان (پرنس سلطان)، کویت (علیالسالم)، عراق (عینالاسد، اربیل)، اردن (الازرق) و ترکیه (اینجرلیک)
دریایی:
بحرین (ناوگان پنجم)، بنادر پشتیبان در امارات
لجستیکی / زمینی:
کویت (Arifjan، Buehring)، عراق و سوریه (سایتهای محدود)
تأسیساتی که درصورت جنگ منطقهای احتمال سرایت شعله درگیری به آنها وجود دارد
تنگه هرمز
عبور روزانه حدود ۲۰میلیون بشکه نفت
معادل ۲۰درصد مصرف نفت جهان
حساسترین گلوگاه انرژی جهان
پایانه رأستنوره (عربستان)
بزرگترین پایانه صادرات نفت جهان
نقش کلیدی در عرضه نفت سعودی به بازار جهانی
پایانههای نفتی بصره (عراق)
پایانه بصره (ABOT) و خورالامیه
بیش از ۸۰درصد صادرات نفت عراق از این مسیر
جزیره خارک (ایران)
شریان اصلی صادرات نفت ایران
اهمیت راهبردی در معادلات انرژی منطقه
بندر فجیره (امارات)
مرکز ذخیرهسازی و صادرات نفت
مسیر جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز
پالایشگاه الرویس (امارات)
ظرفیت حدود ۸۱۷ هزار بشکه در روز
از بزرگترین پالایشگاههای خاورمیانه
پالایشگاه الزور (کویت)
ظرفیت حدود ۶۱۵هزار بشکه در روز
نقش مهم در صادرات فرآوردههای نفتی
پایانه میناءالاحمدی (کویت)
پایانه اصلی صادرات نفت و مشتقات
پیوند مستقیم با بازارهای آسیایی
رأسلفان و امسعید (قطر)
قطب صادرات LNG و فرآوردههای انرژی
اثرگذاری مستقیم بر بازار گاز جهانی
خطوط لوله جایگزین منطقه
شرق–غرب عربستان: تا ۵میلیون بشکه در روز
حبشان–فجیره: کاهش وابستگی به هرمز
نحوه عملیات محور مقاومت
حشدالشعبی: احتمال حمله موشکی و زمینی به مواضع آمریکا در کویت و عراق
انصارالله: حمله در دریای سرخ و برخی پایگاههای نظامی در امارات، بحرین و عربستان
ایران: حمله به ناو و مراکز نظامی آمریکا در خلیجفارس و حمله به تلآویو و شهرهای اراضی اشغالی
سوریه: حمله خمپارهای به پایگاههای آمریکا و حتی اسرائیل
حزبالله: احتمال حمله به مواضع اسرائیل در شمال اراضی اشغالی