پیام ویژه - فارس /اظهارات ترامپ درباره احتمال بازنگری در موضع آمریکا نسبت به جزایر فالکلند در پی اختلاف واشنگتن و لندن بر سر جنگ ایران، بار دیگر مناقشه دیرینه آرژانتین و انگلیس را به کانون توجه بازگردانده است.
«خاویر میلی» رئیسجمهور آرژانتین با تهدید به اعمال تحریم علیه یک پروژه بزرگ نفتی فراساحلی و همچنین تمجید از «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، ادعای دیرینه کشورش درباره جزایر فالکلند (مالویناس) را تکرار کرد، آن هم پس از آنکه رئیسجمهور آمریکا علناً موضع واشنگتن درباره این سرزمین مورد مناقشه با انگلیس را زیر سؤال برد.
اظهارات میلی در شرایطی مطرح شده که روابط ترامپ و دولت انگلیس بر سر امتناع لندن از حمایت از اقدام نظامی آمریکا علیه ایران رو به وخامت گذاشته است و میلیِ راستگرا نیز بیش از پیش آرژانتین را بهعنوان یکی از نزدیکترین متحدان ایدئولوژیک واشنگتن در آمریکای لاتین مطرح میکند.
انگلیس از سال ۱۸۳۳ جزایر فالکلند را که آرژانتین آنها را «لاس مالویناس» مینامد، تحت کنترل و اداره دارد. با این حال، آرژانتین به دلیل نزدیکی این جزایر به سواحل خود، حاکمیت بر آنها را مطالبه میکند.
آمریکا بهطور سنتی از ادعای انگلیس درباره این سرزمین حمایت کرده اما تحلیلگران میگویند آمادگی ترامپ برای زیر سؤال بردن سیاست تثبیتشده آمریکا، حتی اگر هدف اصلی آن اعمال فشار بر لندن باشد، میتواند فرصتی برای میلی ایجاد کند تا آرژانتینیها را حول یکی از معدود مسائل ملی پایدار این کشور متحد کند.
موضوع ادعای آرژانتین درباره این جزایر بار دیگر این هفته مطرح شد، آنهم زمانی که «یائیر نتانیاهو» پسر «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر اسرائیل، انگلیس را به دورویی متهم کرد و در شبکه اجتماعی ایکس به زبان اسپانیولی نوشت: «جزایر فالکلند متعلق به آرژانتین است.»
مناقشه بر سر جزایر فالکلند
فالکلند یک قلمرو خودگردان برونمرزی انگلیس در اقیانوس اطلس جنوبی است که حدود ۱۳ هزار کیلومتر با خاک انگلیس فاصله دارد.
آرژانتین میگوید در قرن نوزدهم حاکمیت بر این جزایر را از اسپانیا به ارث برده است اما انگلیس از سال ۱۸۳۳ فالکلند را اداره کرده و برای توجیه کنترل خود، هم به سابقه طولانی حضورش در جزایر و هم به خواست ساکنان آن استناد میکند. در همهپرسی سال ۲۰۱۳، از مجموع ۱۵۱۷ رأیدهنده، ۱۵۱۳ نفر به ادامه وضعیت جزایر بهعنوان یک قلمرو برونمرزی انگلیس رأی دادند.
این مناقشه در سال ۱۹۸۲، زمانی که آرژانتین جزایر را تصرف کرد، به جنگ کشیده شد و انگلیس به رهبری «مارگارت تاچر» نخستوزیر وقت، نیروهای نظامی خود را برای بازپسگیری این سرزمین اعزام کرد. در ۷۴ روز درگیری، ۶۴۹ نظامی آرژانتینی و ۲۵۵ نظامی انگلیسی کشته شدند. در پایان، آرژانتینیها تسلیم شدند.
میلی چه میگوید؟
میلی روز پنجشنبه از پیشنهاد ترامپ درباره احتمال بازنگری واشنگتن در موضع خود نسبت به جزایر استقبال کرد و از «بادهای تغییر» سخن گفت که به نفع آرژانتین در حال وزیدن است.
میلی گفت: «آمریکا در حال بررسی این تغییر موضع است، زیرا میداند آرژانتین یک شریک قابل اعتماد و همسو با ارزشهای غربی دارد که در موقعیتی راهبردی قرار گرفته و میتواند در دهههای آینده متحدی ارزشمند باشد.»
او همچنین از اقداماتی برای جلوگیری از توسعه پروژه نفتی «سیلاین» خبر داد؛ پروژهای که حدود ۲۲۰ کیلومتر در شمال این جزایر قرار دارد. میدان سیلاین در آبهایی واقع شده که تحت اداره فالکلند هستند و آرژانتین این پروژه را بهرهبرداری غیرقانونی از منابع در آبهایی میداند که آنها را متعلق به خود میداند.
شرکت انگلیسی «راکهوپر اکسپلوریشن» که در زمینه اکتشاف و تولید نفت و گاز فعال و دارای منافع در جزایر فالکلند است و شرکت اسرائیلی «ناویتاس پترولیوم» قرار است در ماههای آینده حفاری را آغاز کنند و انتظار میرود تولید نفت از سال ۲۰۲۸ آغاز شود.
میلی همچنین شرکتهای دخیل در این پروژه را به اعمال تحریمهای شدیدتر تهدید کرد و از اختصاص بودجه جدید برای یک پایگاه دریایی در «تیرا دل فوئگو»، جنوبیترین استان آرژانتین خبر داد تا حضور نظامی این کشور در نزدیکی جزایر تقویت شود.
او گفت: «آرژانتین دست روی دست نخواهد گذاشت. هرگونه پیشروی بیشتر در جزایر مالویناس نقض امنیت ملی ما تلقی خواهد شد.»
میلی افزود: «میتوانیم درباره سبک من بحث کنیم. میتوانیم درباره سیاست مالی یا نرخ ارز اختلاف نظر داشته باشیم. اما برخی مسائل فراتر از هر اختلاف سیاسی قرار میگیرند. مالویناس یکی از آنهاست.»
چرا اظهارات ترامپ، انگلیسیها را نگرانی ایجاد کرده است؟
ترامپ تاکنون از حمایت صریح از ادعای آرژانتین خودداری، اما بارها احتمال تغییر موضع واشنگتن درباره این جزایر را مطرح کرده است.
ترامپ ظاهراً این احتمال را مطرح کرد که اگر درگیری میان آرژانتین و انگلیس بر سر جزایر فالکلند آغاز شود، ممکن است آمریکا به کمک انگلیس نیاید.
او گفت که انگلیس در جریان جنگ با ایران «برای کمک به من آنجا نبود».
ترامپ که با شبکه انگلیسی جیبینیوز گفتوگو میکرد، افزود: «ما به کمک نیاز نداشتیم، اما من از ناتو خواستم و از رهبر پیشین شما پرسیدم: چرا چند کشتی نفرستادید؟»
ترامپ اما درحالی مدعی عدم نقش انگلیس در جنگ علیه ایران میشود که پایگاههای نظامی مستقر در خاک انگلیس، نقش لجستیکی را برای حملات آمریکا علیه ایران ایفا میکردند.
ترامپ همچنین در پاسخ جداگانهای به پرسش بیبیسی درباره اینکه آیا موضع دیرینه آمریکا در حمایت از ادعای انگلیس درباره فالکلند در دست بررسی است، گفت: «من همیشه هر موضعی را بررسی میکنم. این فقط یکی از موارد متعدد است.»
اظهارات ترامپ پس از گزارشهایی مطرح شد که بر اساس آنها مقامهای دفاعی آمریکا در حال بررسی استفاده از موضع واشنگتن درباره فالکلند بهعنوان اهرمی برای تحت فشار قرار دادن انگلیس جهت افزایش هزینههای نظامی بودهاند که از جمله آنها، احتمال مخالفت با حاکمیت انگلیس بر این جزایر است.
این ایده از مدتی قبل مطرح بوده است. در ماه آوریل، یک ایمیل افشاشده از پنتاگون پیشنهاد کرده بود حمایت آمریکا از موضع انگلیس درباره فالکلند مورد بازبینی قرار گیرد تا از آن بهعنوان ابزاری برای فشار بر لندن به دلیل امتناع از حمایت از اقدام نظامی آمریکا علیه ایران استفاده شود.
«کریستوف بلوت» استاد دانشگاه بردفورد انگلیس به الجزیره گفت که درک زمینه این موضوع اهمیت زیادی دارد.
بلوت گفت: «ترامپ از ادعای حاکمیت آرژانتین حمایت نکرده است، او صرفاً گفته که موضع آمریکا در دست بررسی است. این ایده ظاهراً در داخل پنتاگون بهعنوان اهرمی علیه بریتانیا بر سر هزینههای دفاعی و امتناع این کشور از حمایت از اقدام آمریکا علیه ایران شکل گرفته و نه از بازنگری در خود مناقشه فالکلند.»
واکنش انگلیسیها چه بوده است؟
«وس استریتینگ» دفاع انگلیس گفته تعهد این کشور به جزایر فالکلند «تزلزلناپذیر» است. سخنگوی «اندی برنهام» نخستوزیر انگلیس نیز گفت ساکنان جزایر حق دارند آینده خود را تعیین کنند و تعهد انگلیس «تغییرناپذیر» است.
«متیو بنول» کارشناس مسائل ژئوپلیتیک نیز به الجزیره گفت اظهارات ترامپ در لندن و استنلی، پایتخت فالکلند، نگرانی ایجاد خواهد کرد، اما نسبت به تفسیر آن بهعنوان تغییر سیاست ابراز تردید کرد.
او گفت: «در این مرحله، اینها صرفاً اظهارات رئیسجمهور ترامپ هستند. اینکه آیا این اظهارات به تغییر موضع آمریکا درباره حاکمیت یا درخواست صریح برای مذاکره منجر خواهد شد، هنوز مشخص نیست و چنین تغییری در حال حاضر بعید به نظر میرسد.»
واشنگتن از لحاظ تاریخی اداره عملی جزایر توسط انگلیس را به رسمیت شناخته، بدون آنکه رسماً درباره حاکمیت بر آنها موضعگیری کند.
این بیطرفی برای لندن اهمیت داشته است. «کلاوس دادز» استاد دانشگاه رویال هالووی لندن به الجزیره گفت که لندن بهطور سنتی میتوانسته بر داشتن رابطهای نزدیکتر با واشنگتن نسبت به آرژانتین تکیه کند.
او گفت: «اکنون این وضعیت تغییر کرده است. با توجه به اینکه ترامپ همچنان در قدرت است و روابط نزدیکی با میلی دارد، رئیسجمهور آرژانتین احتمالاً این شرایط را فرصتی میبیند «تا هر زمان و هر جا که بتواند از آن بهرهبرداری کند».
میلی چگونه از این وضعیت بهرهبرداری میکند؟
میلی بارها در رویدادهای حامی ترامپ در آمریکا حضور یافته، در مراسم تحلیف دوم او شرکت کرده و ترامپ او را «رئیسجمهور محبوب خود» خوانده است.
سال گذشته، ترامپ بسته کمک مالی ۲۰ میلیارد دلاری برای آرژانتین را که حمایت از آن به موفقیت حزب میلی در انتخابات قانونگذاری گره خورده بود، مجاز کرد. پس از پیروزی حزب «آزادی پیشرفت» به رهبری میلی، ترامپ مجوز واردات بیشتر گوشت گاو آرژانتینی به آمریکا را صادر کرد.
«الئونورا ناتاله» تحلیلگر مسائل سیاسی آمریکای لاتین، گفت هرگونه آمادگی آمریکا برای نزدیک شدن به موضع آرژانتین درباره فالکلند باید در چارچوب گستردهتر روابط دو کشور دیده شود.
او به الجزیره گفت: «میلی به یکی از نزدیکترین متحدان ایدئولوژیک ترامپ در آمریکای لاتین تبدیل شده» و به مواضع مشترک آنها در زمینه امنیت، مهاجرت و تردید نسبت به نهادهای چندجانبه اشاره کرد.
«تیلمان آلتنبرگ» استاد دانشگاه کاردیف، نیز نسبت به تفسیر اظهارات ترامپ بهعنوان یک تغییر قطعی در موضع آمریکا درباره حاکمیت هشدار داد.
به گفته آلتنبرگ، اظهارات ترامپ «در درجه نخست بازتابی از رابطه میان آمریکا و بریتانیا است، نه تغییری عامدانه در سیاست آمریکا» درباره جزایر.
با این حال، او گفت میلی ممکن است همراستایی کنونی را «پنجرهای از فرصت» برای پیشبرد موضع آرژانتین و تقویت موقعیت خود پیش از انتخابات ۲۰۲۷ ببیند.
آیا حمایت آمریکا میتواند بر این مناقشه تأثیر بگذارد؟
تحلیلگران میگویند تغییر واقعی در موضع واشنگتن اهمیت زیادی خواهد داشت، اما آثار عملی آن محدود خواهد بود.
دادز گفت کنار گذاشتن بیطرفی، گسستی از «یکی از اصول بنیادین سیاست آمریکا پس از سال ۱۹۸۲» خواهد بود و میتواند اینگونه تفسیر شود که ترامپ در حال پاداش دادن به میلی و همزمان مجازات انگلیس به دلیل امتناع از حمایت از عملیات آمریکا علیه ایران است.
بلوت گفت حمایت آمریکا میتواند اهرم بینالمللی بیشتری در اختیار آرژانتین قرار دهد و شرکتها را نسبت به سرمایهگذاری در پروژههای نفتی اطراف فالکلند محتاطتر کند.
اما او افزود که چنین حمایتی «تغییر مادی ایجاد نخواهد کرد و بریتانیا را ملزم به مذاکره بر سر حاکمیت نخواهد کرد».
بلوت اضافه کرد که بوئنوس آیرس نمیتواند از نظر فیزیکی مانع تولید در میدان نفتی سیلاین شود، اما میتواند از تحریمها و فشارهای حقوقی علیه شرکتهای دخیل در توسعه این پروژه استفاده کند.
آلتنبرگ افزود اظهارات ترامپ حتی پیش از هرگونه تصمیم رسمی آمریکا ممکن است در آرژانتین ارزش نمادین داشته باشد.
این استاد دانشگاه کاردیف در پایان گفت که در بوئنوس آیرس ممکن است این اظهارات «نشانهای تلقی شود مبنی بر اینکه مسئله حاکمیت بر جزایر ممکن است بهزودی بار دیگر در برابر جامعه بینالمللی مطرح شود».