پیام ویژه - دنیای اقتصاد /متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
مقاله «پویایی‌های روابط آمریکا و ایران در پسِ بن‌بست» نوشته پاتریک کلاوسون، پژوهشگر ارشد موسسه واشنگتن با تمرکز بر روند مذاکرات تهران و واشنگتن، بر این نکته تاکید دارد که در شرایط کنونی هر دو طرف تحت فشار قرار دارند و همین مساله می‌تواند مسیر آینده گفت‌وگوها را تعیین کند. از نگاه نویسنده، آمریکا در حالی برای دستیابی به توافق تلاش می‌کند که از فشار فزاینده اقتصادی بر ایران نیز به‌عنوان اهرمی برای تغییر محاسبات تهران استفاده کند.
یکی از محورهای اصلی مقاله، تاثیر تحریم‌ها و محدودیت‌های اقتصادی بر ایران است. محاصره آمریکا صادرات جدید نفت ایران از مسیر دریایی را به‌شدت محدود کرده، هرچند تهران پیش از تشدید این محدودیت‌ها توانسته بود میلیون‌ها بشکه نفت صادر و بخشی از ذخایر خود را در خارج از تنگه هرمز نگهداری کند. با کاهش تدریجی این ذخایر، درآمدهای نفتی ایران نیز با فشار بیشتری مواجه خواهد شد. نویسنده همچنین به محدودیت‌های اعمال‌شده علیه خطوط هوایی و دشواری‌های حمل‌ونقل تجاری اشاره می‌کند که با همراهی برخی کشورهای منطقه، فشار بیشتری بر اقتصاد ایران وارد کرده است. با این حال، ایران همچنان مسیرهایی برای کاهش آثار محاصره در اختیار دارد. امکان تجارت با روسیه از مسیر دریای خزر، ارتباط با چین از مسیر افغانستان و برخی مسیرهای هوایی و زمینی با کشورهای منطقه همچنان وجود دارد. اما مشکلات لجستیک، تشریفات اداری و ظرفیت محدود حمل‌ونقل زمینی باعث شده جایگزینی مسیرهای زمینی با حمل‌ونقل دریایی به‌آسانی امکان‌پذیر نباشد.
در مقابل، تهران تلاش کرده است در برابر فشارهای آمریکا اهرم‌های متقابل خود را حفظ کند. مقام‌های ایرانی تهدید کرده‌اند اگر ایران از دریافت خدمات فرودگاهی و امکان پرواز محروم شود، کشورهای دیگر منطقه نیز ممکن است با محدودیت‌هایی مواجه شوند. در عین حال، نویسنده تاکید می‌کند که ایران همچنان بر خطوط اصلی موضع خود پافشاری دارد و تغییر تاکتیک دیپلماتیک را نباید به معنای کنار گذاشتن مطالبات تهران دانست. از این منظر، یکی از آزمون‌های مهم آینده، میزان آمادگی ایران برای گفت‌وگوی مستقیم با واشنگتن خواهد بود. کلاوسون با اشاره به تجربه مذاکرات منتهی به توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، گفت‌وگوی مستقیم را برای دستیابی به پیشرفت واقعی ضروری می‌داند و معتقد است مذاکرات غیرمستقیم در گذشته روندی طولانی‌تر و کم‌ثمرتر داشته‌اند.
در بخش مربوط به سیاست پیشنهادی برای واشنگتن، مقاله بر تداوم فشار اقتصادی، همراه کردن کشورهای منطقه، طراحی محدودیت‌های جدید علیه مسیرهای تجاری و مالی ایران و آمادگی برای واکنش به اقدامات احتمالی تهران تاکید دارد. با این حال، نویسنده معتقد است هرگونه فشار جدید باید با آمادگی برای مدیریت واکنش ایران همراه باشد؛ چراکه تهران در برابر فشارهای فزاینده می‌تواند از ابزارهایی مانند تهدید مسیرهای حمل‌ونقل و زیرساخت‌های منطقه‌ای استفاده کند. در نهایت، از نگاه کلاوسون، محتمل‌ترین سناریو، چند ماه رفت‌وبرگشت و مانور سیاسی خواهد بود، هرچند هر دو طرف ممکن است در ماه اکتبر دست به یک حمله «غافلگیر کننده» بزنند.