پیام ویژه

آخرين مطالب

یادداشت/

مشروعیت حقوقی - مشروعیت سیاسی/ شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت چیست؟ سياسي

مشروعیت حقوقی - مشروعیت سیاسی/ شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت چیست؟
  بزرگنمايي:

پیام ویژه - شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت، یکی جامع شرایط بودن حاکم است و دیگر این که مردم او را به حاکمیت بپذیرند. اما این حاکمیت به سادگی رابطه ی دو نفر نیست که یکی به دیگری وکالت بدهد و تصرفات او از نامشروع به مشروع تبدیل شود. نقطه ی آرمانی در مشروعیت حاکمیت، پذیرش آن توسط صد در صد مردم است و نقطه ی حضیض کامل، مخالفت صد در صد مردم است.

پایگاه خبری جماران: برای حفظ نظم جامعه، قوانین باید دقیق، قاطع، صریح و فراگیر باشند. هر ابهام یا اجمالی می تواند نظم جامعه را مختل کند و در جامعه ی بدون نظم، ارباب زر و زور و تزویر، بر سرنوشت مردم مسلط خواهند شد. البته نظم فقط در کنار عدالت می تواند جامعه را به درستی اداره کند. نظم شرط لازم است ولی کافی نیست.
در ماده ی 443 قانون آیین دادرسی مدنی، فصل مجزایی، مواعد را بیان می کند: شبانه روز 24 ساعت، هفته هفت روز، ماه سی روز و سال دوازده ماه تعیین شده است. چرا؟ چون نباید در مهلت ها و مدت هایی که در قانون یا حکم قضایی تعیین می شود، هیچ ابهام و اجمالی باشد. در اعتبار حقوقی، فرقی بین قانونی، که با رأی مثبت نصف به اضافه ی یک حاضرین در مجلس تصویب شده، و قانونی که با بالای نود درصد نمایندگان تصویب شده نیست. هم چنین، فرقی بین مقامی که با رأی نصف به اضافه ی یک رأی دهندگان و مقامی که با رأی بیش از نود درصد واجدین شرایط انتخاب شده نیست. 
معمولا پس از فراغت از بحث مشروعیت قانونی، مشروعیت سیاسی مطرح می شود. عموما حاکمیتی که مشروعیت سیاسی دارد، مشروعیت قانونی هم دارد، اما نمی توان ادعا کرد هر حاکمیتی که مشروعیت قانونی دارد، مشروعیت سیاسی هم دارد. در واقع، مشروعیت سیاسی کمیتی بین صفر و یک یا رنگی بین سفید و سیاه نیست، بلکه خاکستری است. این رنگ به ندرت سفید یا سیاه می شود.
حاکمیت بر مبنای نظریه ی ولایت فقیه را، از جهت مشروعیت می توان دو گونه دانست:
الف - پیامبر(ص) و امام معصوم(ع) یا نماینده ی خاص آنان، مانند مالک اشتر(ره) و نیز در زمان غیبت، نایب عام، فقیه جامع شرایط، در صورتی که منحصر به فرد باشد. در این چند صورت، مردم شرعا موظف به اطاعت از ولی مزبورند و موافقت یا مخالفتشان تأثیری در این وظیفه ندارد. اگر اطاعت کنند، وظیفه ی خود را انجام داده اند و اگر مخالفت کنند، معصیت کرده اند. البته این که وظیفه ی خود آنها چیست و آیا موظفند در اِعمال حاکمیت نظر مردم را ملاحظه کنند یا نه و اگر مردم آنها را نخواستند چه وظیفه ای دارند، بحث دیگری است.
ب - فقیه جامع شرایط در زمان غیبت امام معصوم(ع) در صورتی که متعدد باشند. در این فرض نظریات مختلفی در چگونگی اِعمال حاکمیت فقهاء متعدد وجود دارد، که قانون اساسی، نظریه ی انتخاب مردم را پذیرفته است. یعنی از چندین فقیه جامع شرایط ولایت، هر کدام را که مردم برگزیدند، حاکمیتش مشروعیت پیدا می کند. نه این که مردم به کسی مشروعیت بدهند، بلکه شارع مقدس، به منتخب مردم اجازه ی اِعمال حاکمیت می دهد. در بسیاری از احکام فقهی نظیر چنین تشریعی وجود دارد. مثلا تصرفات الف در اموال ب مشروعیت ندارد، اما وقتی ب الف را وکیل در تصرفات کند، شارع مقدس به تصرفات الف مشروعیت می دهد. 
معلوم شد که شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت، یکی جامع شرایط بودن حاکم است و دیگر این که مردم او را به حاکمیت بپذیرند. اما این حاکمیت به سادگی رابطه ی دو نفر نیست که یکی به دیگری وکالت بدهد و تصرفات او از نامشروع به مشروع تبدیل شود. نقطه ی آرمانی در مشروعیت حاکمیت، پذیرش آن توسط صد در صد مردم است و نقطه ی حضیض کامل، مخالفت صد در صد مردم است. در عمل هیچ یک از این دو صورت اتفاق نمی افتد.
در اینجا سیره و روش عقلاء بر این است که تلاش می کنند موافقت حداکثرِ ممکن از مردم تحت حاکمیت را جلب کنند و چون عملا امکان جلب موافقت همه ی مردم وجود ندارد، حاکمیتی که به این ترتیب ولایتش مشروعیت پیدا کرده، باید تا جایی که ممکن است، مصالح و خواسته های اقلیت را هم در حاکمیت خود لحاظ کند، چرا که نپذیرفتن نظر اقلیت در تعیین حاکم، از باب ضرورت است: جامعه بدون حاکم ممکن نیست، ترجیح اقلیت بر اکثریت عقلاً قبیح است، ترجیح اکثریت بر اقلیت، چاره ی تعارض است. اما بر طبق قاعده ی پذیرفته شده در بین فقهاء و بلکه همه ی عقلاء: اقدام ضروری، فقط به اندازه ی رفع ضرورت مجاز است. 
با این مقدمات معلوم می شود که بر اساس نظریه ی ولایت فقیه، با قرائت قانون اساسی، موافقت هر یک نفر با حاکمیت، یک درجه به مشروعیت آن اضافه می کند. به عبارتی، رنگ خاکستری مشروعیت حاکمیت را یک درجه به سفید نزدیک تر می کند.
بزرگ ترین نقش را در افزایش یا کاهش مشروعیت حاکمیت، مراجع نهایی به عهده دارند، مانند محاکم تجدید نظر، دیوان عالی کشور، دیوان عدالت اداری، مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام، ریاست جمهوری و در نهایت رهبری نظام. چون این مراجع، در مسائلی که به آنها می رسد، حرف آخر را می زنند، اگر مردم مشکلاتشان را تعقیب کنند و در هریک از این مراجع به بن بست برسند، در این صورت، چون از طریق هنجارهای حاکم بر نظام، به بن بست رسیده اند، حل مشکل خود را در خارج از نظام جستجو می کنند و رواج و کثرت این مشکل، می تواند پایه های مشروعیت نظام را متزلزل کند. 

لینک کوتاه:
https://www.payamevijeh.ir/Fa/News/668888/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

جورج شکور؛ از حماسه حسین تا حماسه پیامبر

خاطراتی شنیده نشده از امام خمینی و فرزند ارشد ایشان/معصومه حائری، همسر آیت الله سیدمصطفی خمینی: حاج آقا مصطفی خیلی مدرن و امروزی بود/ سید حسین خمینی: شهادت ایشان ماشه‌ انفجار انقلاب بود

مصطفی نور بصر و مهجه قلب امام

موافقت رهبر معظم انقلاب با عفو یا تخفیف مجازات تعدادی از محکومان به مناسبت میلاد پیامبراعظم (ص) و امام جعفر صادق (ع)

تبریک رئیسی به سران کشورهای اسلامی به مناسبت میلاد پیامبر اعظم (ص)

حسن روحانی: عفو فراگیر توسط پیامبر، عامل فتح پایدار و جذب مخالفان شد/ در نگاه پیامبر، عدالت‌خواهی مجوز سلب آزادی نبود؛ ادعای حق‌طلبی، راه تندخوئی و قانون‌شکنی را نمی‌گشود

افزایش اعتبارات مسکن مددجویان بهزیستی

دستگیری یکی از سرکردگان داعشی لیبی که در سوریه می‌جنگید

واژگونی خودرو حامل اتباع بیگانه در خاش

تجمع یوم الله 13 آبان برگزار می‌شود

پاسخ کنایه‌آمیز شمخانی به اردوغان

موافقت رهبر انقلاب با عفو یا تخفیف مجازات تعدادی از محکومان

10 هزار میلیارد تومان سررسید اوراق دولت قبل پرداخت می‌شود

کرونا کمی آرام گرفت؛ تعداد قربانیان همچنان در مدار 3 رقمی

سهم خواهی محکوم و مشورت پذیری مورد تایید است

تجهیز پاسگاه‌های محیط بانی کردستان از اولویت‌های امور عمرانی است

پاسخ وزارت بهداشت به اظهارات الهیان درباره عدم برنامه‌ خرید واکسن ایرانی

نحوه حضور و دورکاری کارکنان و مادران کودکان زیر 6 سال

سرمایه گذاری 5 میلیارد تومانی مخابرات کردستان در شهرستان سقز

اتخاذ تمهیدات لازم برای جلوگیری از کمبود روغن در پی آتش سوزی شرکت طبیعت

معترضان، خط انتقال آب زاینده رود به یزد را شکستند

کرونا چند کارگر را بیکار کرد؟

گول آگهی‌های کلاهبرداران اینترنتی را نخورید!

گل آرایی حرم مطهر رضوی به مناسبت میلاد

50 درصد موتورسواران در کشور فاقد گواهینامه هستند

قتل با اسم رمز «ناموس»

سونامی مشکلات حرکتی در دوران پساکرونا

عضو فراکسیون زنان: مهریه توافق است، مرد می‌تواند امضا نکند

واکنش پلیس به خرید و فروش داروی سقط جنین در فضای مجازی

اعتراف به قتل تاجر ایرانی پس از 10 سال

بازگشایی تمام مدارس کشور تا آخر آبان ماه

تشکل‌های غیرهمسو اما حامی نظام با «تعامل مسالمت‌آمیز» می‌توانند مقوم وحدت باشند

"طبیعت" بزودی به چرخه تولید بر می گردد

4گوشه دنیا/ زن و شوهر جوان با 9 قلویی که همگی زنده مانده اند!

آموزگارانی که واکسن نزدند حق حضور در کلاس‌ها را ندارند

آخرین وضعیت عرضه مرغ در بازار؛ نرخ مصوب 31 هزار تومان شد

گمانه زنی در مورد قیمت سیمان در زمستان

بیت‌کوین 90 هزار دلاری چقدر محتمل است؟

رئیس کمیسیون بودجه: 40میلیون نفر از جمعیت کشور نیاز به کمک فوری و آنی دارند

کاهش اندک تورم سالانه پس از 14ماه

نرخ ارز صرافی ملی چقدر قیمت خورد؟

سردرگمی برای قیمت مرغ؛ قیمت جدید تصویب نشد؟

زور ایرانی ها به خرید کالای لوکس نرسید؛ 85 درصد کنار رفتند

قیمت انواع موتورسیکلت در بازار

روز طلایی برای بازیگران سکه

ثبت نام مجردها برای مسکن قطعی است؟

کیفیت پایین ذرت‌ها مرغداران را شاکی کرد

وعده وزیر صمت: قیمت خودرو کاهش خواهد یافت

رییس بانک مرکزی عنوان کرد: نشانه‌های بهبود در اقتصاد ایران

استاندار جدید همدان پست‌های مدیریتی خود را به بهترین شکل انجام داده است

© - www.payamevijeh.ir . All Rights Reserved.