پیام ویژه - روز دوشنبه، فراخوانی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که مردم را به حضور در مقابل ساختمان مجلس شورای اسلامی و اعتراض به تعطیلی پارلمان دعوت میکرد. دعوتنامهای که در همان نگاه اول آشنا به نظر میرسید و زمانی که تکهفیلمهایی از بخشهای مختلف این تجمع به شبکههای اجتماعی راه پیدا کرد، مشخص شد جمعی ثابت و خاص سازماندهنده این گردهمایی هستند.
از تقاطع خیابان مجاهدین اسلام و شهید آجانلو میشد تعدادی پرچم را دید که در دو طرف خیابان تکان میخوردند. صحنهای که در ۱۰۰ روز گذشته بارها در نقاط مختلف شهرها دیدهایم، اما این مورد بهخصوص متفاوت از نمونههای مشابه بود. ساعت از ۲۲ سهشنبهشب گذشته بود که خودم را به مجلس در بهارستان رساندم.
برخلاف تجربیات پیشین، این بار جمعیت تجمعکنندگان به مقابل ساختمان اصلی هدایت شده بودند و از بیمارستان شفا یحیائیان در ضلع شرقی مجلس فاصله داشتند. نیروهای پلیس یونیفورمپوش یا لباسشخصی در ضلع شمالی خیابان مجاهدین مستقر بودند و تجمع را زیر نظر داشتند. نیروهای معمول یگان انتظامی حفاظت از مجلس (یگان انتظامی شهید مدرس) نیز اطراف جمعیت حاضر بودند. پلیس، بعد از هماهنگی اولیه در محل، مخالفتی با تهیه گزارش از تجمع نداشت.
قالیباف حیا کن، کودتا را رها کن
در آن ساعت، جمعیتی حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ نفر از مردم در تجمع حضور داشتند و در دو طرف خیابان پرچم میچرخاندند، پلاکاردهای دستنوشته را نگه میداشتند و شعارهایی را که از بلندگو پخش میشد تکرار میکردند. در میان پرچمها میشد پرچم جمهوری اسلامی ایران، حزبالله و پرچمهای قرمزی با عبارت «یالثاراتالخامنهای» را دید.
گاهی نیز که فرد شعاردهنده میخواست نفسی تازه کند، یکی از همان افراد شرکتکننده کار را دست میگرفت و شعارها را با صدای بلند فریاد میزد. اعتراض اصلی آنها به سه چیز بود: مذاکرات، تعطیلی مجلس و مدیریت موضوع مذاکرات توسط محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس.
«مجلس چرا تعطیله؟» ترجیعبند شعارهایشان بود و بهترتیب با جملاتی مثل «مجلس که یک نفر نیست»، «مرگ بر سازشگر»، «دیکتاتوری هنر نیست»، «کجان نمایندهها» و «کجان حقوقبگیرا» ترکیب میشد.
تا قبل از این که اصل تجمع آغاز شود، فضا به همین شکل بود. شعارهای دیگر هم حول محور «دیپلماسی ذلت، عامل قتل رهبر»، «دیپلماسی ذلت، عامل قتل ملت»، «مرگ بر منافق»، «هم غزه، هم لبنان، جانم فدای ایران»، «منافق بیریشه، تهران دمشق نمیشه»، «با قاتلان رهبر مذاکره نداریم»، «قالیباف حیا کن، کودتا رو رها کن»، «ای عباس عراقچی، پس خون رهبرم چی؟» و «قالیباف، عراقچی، پس خون رهبرم چی؟» میچرخید.
چهرههای آشنایی که همیشه میبینیم
در شبکههای اجتماعی دیده بودم که مهری طالبی دارستانی، چهره اصلی این تجمع است. فردی که در شبکههای اجتماعی با مواضع تندش شناخته میشود، در دولت سیزدهم مدتی یکی از مدیران وزارت کار در دوران حجتالله عبدالملکی بود، در ستاد امر به معروف و نهی از منکر مسئولیت داشت، مبدع کلینیک ترک بیحجابی بود و سازماندهنده تجمعات مشابه در سالهای اخیر در میدان پاستور، مقابل مرکز ملی فضای مجازی و مقابل مجلس با موضوعات حجاب، عزل ظریف و رفع جزئی فیلترینگ در دولت پزشکیان بوده است.
قبل از این که تجمع بهصورت رسمی شروع شود و سخنران اول میکروفون را در دست بگیرد، از چند نفر سراغ طالبی دارستانی را گرفتم، اما جواب همه این بود که خانم طالبی هنوز نیامدهاند.
هرچه چشم چرخاندم، او را در بین خانمها هم ندیدم. اما چهرههای آشنای دیگری به چشمم خورد که آنها را در تجمعات دیگر دیده بودم؛ آنهایی که حضور داشتم و گزارش تهیه کردم و چه آنهایی که فیلم و عکسشان در رسانهها منتشر شده بود. جمع کوچکی که برگزارکننده هستند، سخنرانها را اعلام میکنند، وظیفه تنظیم سیستم صوتی را بر عهده دارند، جمعیت را ساکت یا شعارها را هدایت میکنند.
غضنفری صحبتهایش را در استیج سیار پشت کامیون ادامه داد؛ جایی که یک روحانی دیگر، با کاور استتار جنگل مرسوم نیروهای بسیج و چفیه، جمعیت را مدیریت و شعارها را هدایت میکرد
یک معترض: مردم با ادامه جنگ موافقترند
مرد میانسالی که روی یکی از سکوهای روبهروی ورودی ساختمان مجلس نشسته بود و پرچم به دست داشت، داوطلبانه به سؤالهایم پاسخ داد. او گفت: «ما به این معترضیم که مجلس همزمان با حضور مردم کف خیابان تعطیل شده است. در حالی که دولت باید با نظارت مجلس کارهایش را انجام دهد. این تعطیلی فرصتی ایجاد کرده که دولت و بسیاری از فرصتطلبان هر طور میخواهند، سازشان را کوک کنند. بسیاری از معاهدهها، قراردادها و توافقها باید به تصویب مجلس برسند و این تعطیلی غیرقانونی مجلس، خلأ بیقانونی به وجود آورده است. یکی از دلایلی که مردم خشمگین هستند و اعتراض دارند، این تعطیلی غیرقانونی مجلس است.»
از او درباره مذاکراتی که در جریان است پرسیدم و جواب داد: «ما زمانی مذاکرات را میپذیریم که رهبرمان از آن حمایت کنند. در حال حاضر بندهای مذاکره از سوی رهبری تعیین شده، اما متأسفانه در پیشنویسها، گفتوگوها و تبادل پیامها به هیچکدام از آنها اشاره نمیشود. پس عملاً به شروط رهبری توجه نمیشود. به این خاطر مردم با مذاکرات مخالفند. مردم با ادامه جنگ موافقترند، چون استمهال و آتشبس جز ضرر برای کشور هیچ عوایدی ندارد. دو یا سه ماه دیگر باید منتظر حمله شدیدتر باشیم. اگر یورش دوباره شکل بگیرد، قطعاً هزینه سنگینتری باید ملت ما بپردازد.»
این فرد گفت: «حمله دیروز شروعش خوب، اما پایانش با دریافت سه میلیارد دلار، سخیفانه بود. مگر ما گدازاده هستیم که بتوانیم با سه میلیارد دلار کشورمان را اداره کنیم؟ نکته بعدی این است که چرا مردم ما نباید از اینگونه توافقات یکطرفه و غیرقانونی اطلاع داشته باشند؟»
او به خبر تأییدنشدهای اشاره میکرد که روز دوشنبه در رسانهها به نقل از شبکه کان اسرائیل منتشر شد؛ خبری مبنی بر این که پروازی از امارات به تهران حامل ۳ میلیارد دلار از داراییهای ایران بود و این تحویل در ازای توقف حملات صورت گرفت.
دستورالعمل مقابله با منافقین
قبل از این که سخنران اول میکروفون را دست بگیرد، روحانی جوانی که عمامه مشکی به سر داشت، تریبون را در دست گرفت و چند دقیقهای برای مردم حاضر مقابل مجلس سخنرانی کرد و تأکید داشت ۳ نکته مهم را باید با آنها در میان بگذارد.
او ابتدا به موضوع تجمعات سال گذشته این گروه مقابل مجلس برای پیگیری ابلاغ قانون عفاف و حجاب پرداخت و تأکید کرد که آن زمان جمعیت آنها را با چند بهانه متفرق کردند؛ از جمله این که نزدیک بیمارستان بودند. به همین دلیل از حاضران خواست مراعات کنند تا «گزک به دست منافق» ندهند.
سپس به این موضوع پرداخت که بهانه دیگر این بود که شعارهایشان وحدتشکن است. بنابراین از حاضران درخواست کرد که مانند مسئولانی که دم از حمایت از رهبری و شروط دهگانه میزنند اما دوپهلو عمل میکنند، شعارهایشان دوپهلو باشد و صراحت به خرج ندهند. اگر هم خواستند صراحت داشته باشند، آن را با سیاست استفاده کنند که به خاطر این شعارها محکوم نشوند. به زعم او، معترضان باید با کسانی که با آنها اینگونه (دوپهلو) برخورد میکنند، دوپهلو رفتار کنند و گزک دستشان ندهند.
این سخنران همچنین از مردم خواست تجمعات را رسانهای کنند؛ چون در تجربیات قبلی، «جمعیت داشتند اما رسانه نداشتند.»
سپس گفت: «خدا رحمت کند مرحوم شهید رئیسی را که ریاست مجلس فعلی در دوران ایشان بسیار وزرا را حذف، استیضاح و نابود کرد. اما در دوران فعلی وفاق حداکثری وجود دارد. خیلی مهم است که این مطالب را تا جایی که میتوانید در میان اطرافیان خود رسانهای کنید و آنها را به اینجا دعوت کنید. چون در میان ساحات خودمان وحدت نداریم، دشمن ما در لباس دوست میآید و ما را به تفرقه دعوت میکند.»
او در بخش دیگری از صحبتهایش به این موضوع اشاره کرد که در جریان جمع کردن تحصن آنها برای موضوع حجاب مقابل مجلس در سال گذشته، بعضی از خانمها با ون به حوالی عوارضی تهران ـ قم منتقل و به گفته او مقابل حرم آیتالله خمینی رها شدند. موضوعی که آن زمان در شبکههای اجتماعی بسیار پربازدید شد و پلیس نیز توضیحاتی درباره آن ارائه کرد.
اعتراض به سخنران اول؛ محمدحسن قدیری ابیانه
شروع رسمی مراسم با اعلام سخنرانی محمدحسن قدیری ابیانه، فعال سیاسی و دیپلمات سابق، همراه بود. ما پیش از این تجمعات این گروه در میدان پاستور (اعتراض به انتصاب ظریف در دولت پزشکیان در سال ۱۴۰۳) و همچنین تجمعات مربوط به حجاب مقابل مجلس را پوشش داده بودیم.
در آن تجربیات، هیچوقت این موضوع مشاهده نشد که تجمعکنندگان نسبت به صحبتهای سخنران اعتراض کنند یا با یکدیگر به بحث و جدل بپردازند. اما در تجمع شامگاه سهشنبه مقابل مجلس، این اتفاقها رخ داد.
قدیری ابیانه با این که در میان فعالان سیاسی و تحلیلگران تندرو محسوب میشود، در بخشی از صحبتهایش با اعتراض تند حاضران در تجمع مواجه شد.
این سخنران بر این موضوع تأکید داشت که راه ایجاد بازدارندگی و تضمین عدم حمله مجدد آمریکا به ایران، این است که «ناوهایشان غرق و نیروهایشان خوراک کوسهها» شوند.
قدیری ابیانه همچنین گفت در هر بار مذاکرات آمریکا، آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب، با این کار مخالف بودند اما چون اصرار رؤسای جمهور را دیدند، موافقت کردند و شروطی را گذاشتند که نه در گذشته و نه امروز رعایت نشده است.
این دیپلمات پیشین در بخش دیگری از صحبتهایش به این موضوع اشاره کرد که اگر برای تشکیل جلسات مجلس نگرانی امنیتی وجود دارد، جلسات میتواند در نقاط امن دیگر مانند تونلهای مترو برگزار شود. در این زمان برخی از حاضران گفتند [اگر نمایندگان در حملات کشته شوند] جایگزینشان میکنیم که این اظهارات با مخالفت سخنران روبهرو شد.
او تأکید کرد که جلسات صحن علنی مجلس با حفظ امنیت نمایندگان باید برگزار شود. قدیری ابیانه در بخش دیگری از سخنرانی خود به موضوع دستگیریها و محاکمهها پرداخت و اظهار تأسف کرد که تعداد اعدامها از دستگیریها کمتر بوده است.
استقبال از سخنران دوم؛ کامران غضنفری
قدیری ابیانه تقریباً سخنانش را با اعتراض حاضران به پایان رساند و تریبون را تحویل داد. چند دقیقه قبل از آن، کامران غضنفری، یکی از اعضای تندروی مجلس و نماینده تهران، به جمع اضافه شده و کنار او ایستاده بود. زمانی که او خواست صحبتش را شروع کند، این زمزمه از میان جمعیت شنیده شد که «این خوبه، انقلابیه!» و همه منتظر ماندند که غضنفری سخنرانیاش را آغاز کند. صحبتهای او دو محور اصلی شامل تعطیلی مجلس و مذاکرات را در بر میگرفت.
نماینده تهران در بخش دیگری از صحبتهایش به موضوع اصرار دولتها بر مذاکره با آمریکا برای رفع تحریمها و برگشت پولهای بلوکهشده و دیگر اهداف اشاره کرد و تأکید داشت که آیتالله خامنهای این اجازه را میدادند تا دولتها بفهمند این مسیر به نتیجه نمیرسد و فایدهای ندارد.
او سپس در حال تشریح چرخه مذاکره/جنگ در سال ۱۴۰۴ بود که حوالی ساعت ۲۳، یک کامیون مجهز به بلندگو سر رسید و مشخص شد که به دعوت برگزارکنندگان به آنجا آمده است و به قول آنها «نیروی کمکی رسید.» کامیون، استیج و سیستم صوتی آن، جای تیبای صندوقدارِ نمره اصفهانِ سفیدی را که سیستم صوتی کوچکی را با خود آورده بود، گرفت.
صحبتهای غضنفری هم در بخشهایی با تشنج و اعتراض حاضران همراه بود؛ بهخصوص در بخشهایی که به موضوع تعطیلی مجلس میپرداخت. او همچنین دو بار به این موضوع اشاره کرد که در انتخابات اخیر هیئترئیسه مجلس رأی نداده است.
غضنفری صحبتهایش را در استیج سیار پشت کامیون ادامه داد؛ جایی که یک روحانی دیگر، با کاور استتار جنگل مرسوم نیروهای بسیج و چفیه، جمعیت را مدیریت و شعارها را هدایت میکرد.
عبور از میان پرچمداران
ساعت تقریباً به نیمهشب نزدیک میشد که وقت ترک کردن تجمع رسید. با نگاهی به اطراف میشد دید که جمعیت افزایش پیدا کرده است. در میان صحبتهای کامران غضنفری، صدای بلندگوهای پشت یک وانت به گوش رسید و روحانی مجری برنامه گفت: «این عزیزان به دعوت ما به اینجا آمدند.»
خودروهای پرچمداری که همراه با وانت جلودار به مقابل مجلس رسیده بودند، دو طرف خیابان مجاهدین اسلام و کمی هم در خیابان مصطفی خمینی پارک شده بودند. بخشی از آنها در دو طرف خیابان پرچمهایشان را تکان میدادند و بخشی دیگر به جمعیتی اضافه شده بودند که مقابل کامیون جمع شده بود.
شاید در زمان ترک تجمع، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر بهصورت پراکنده و متراکم در این دو جبهه ایستاده بودند. بعد از تمام شدن صحبتهای نماینده تهران، پرسش و پاسخها آغاز شد. با این که مجری برنامه میگفت از دادن میکروفون به پرسشگران به خاطر ملاحظاتی که دارد معذور است، اما چند ثانیه بعد از شنیده شدن این صحبت، صدای پرسشگر از بلندگوها میآمد.
انتهای خیابان مجاهدین اسلام، جایی که تابلوی سازمان برنامه و بودجه در یک سو و تابلوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سمت دیگر دیده میشود، در شمال خیابان چند نفر مسلح که کاروان پرچمداران را همراهی میکردند ایستاده بودند و در سمت جنوب خیابان، مماس با پیادهروی مقابل مجلس، جایی بود که موتورهای تریل پلیس کنار هم پارک شده بودند. زمانی که موتور را روشن کردم و از خیابان مجاهدین بیرون رفتم، کامران غضنفری هنوز داشت به سؤالهای مردم پاسخ میداد، هرچند صدایش دورتر و دورتر میشد.