پیام ویژه - تسنیم /با پایان قرارداد اجاره، مستأجر اصولاً موظف به تخلیه ملک است؛ اما اگر از این کار خودداری کند، تکلیف مالک چیست؟
با پایان مدت قرارداد اجاره یکی از پرسش‌های رایج میان مالکان و مستأجران این است که آیا مستأجر می‌تواند بدون رضایت صاحب‌خانه همچنان در ملک سکونت داشته باشد یا اینکه موظف است بلافاصله پس از پایان قرارداد، ملک را تخلیه و تحویل دهد؟
بر اساس ماده 494 قانون مدنی، عقد اجاره با انقضای مدت پایان می‌یابد و مستأجر اصولاً موظف است پس از پایان قرارداد، ملک را به موجر تحویل دهد. البته در صورتی که قرارداد اجاره تمدید شده باشد یا توافق و مبنای قانونی دیگری برای ادامه تصرف وجود داشته باشد، وضعیت حقوقی متفاوت خواهد بود.
در صورتی که مستأجر پس از پایان مدت اجاره، بدون اجازه مالک همچنان ملک را در اختیار داشته باشد، موجر می‌تواند از مسیر قانونی برای تخلیه ملک اقدام کند و حسب مورد، اجرت‌المثل ایام تصرف را نیز مطالبه کند. اجرت‌المثل به مبلغی گفته می‌شود که بابت استفاده از ملک در دوره‌ای که تصرف مستأجر فاقد مجوز لازم بوده است، با توجه به شرایط قانونی و اوضاع‌واحوال پرونده تعیین می‌شود.
یکی از نکات مهم در این زمینه، پرداخت وجه از سوی مستأجر پس از پایان مدت قرارداد است. صرف واریز مبلغی تحت عنوان اجاره‌بها، به‌تنهایی و در همه شرایط به معنای تمدید قرارداد نیست بلکه باید مشخص شود پرداخت با چه توافقی انجام شده، موجر چه واکنشی نشان داده و آیا رفتار طرفین بر ادامه رابطه استیجاری دلالت دارد یا خیر.
از سوی دیگر، پایان قرارداد به این معنا نیست که مالک می‌تواند بدون رعایت تشریفات قانونی، شخصاً اقدام به بیرون کردن مستأجر، تعویض قفل یا خارج کردن وسایل او کند. در صورت خودداری مستأجر از تخلیه، موجر باید از راهکارهای قانونی و مراجع صالح برای پیگیری درخواست خود استفاده کند.
در اختلافات مربوط به تخلیه، مفاد قرارداد، تاریخ پایان اجاره، توافق‌های احتمالی برای تمدید، رسیدهای پرداخت و پیام‌های ردوبدل‌شده میان طرفین می‌تواند در تعیین وضعیت حقوقی مؤثر باشد. بنابراین، پیش از هرگونه اقدام، لازم است مدارک مربوط بررسی شود و از تصمیم‌های خودسرانه‌ای که ممکن است زمینه‌ساز اختلافات حقوقی بیشتر شود، پرهیز شود.