پیام ویژه - ایرنا / متن پیش رو در ایرنا منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست.
تحولات جنگ اوکراین در یک هفته اخیر با رفت‌وآمدهای دیپلماتیک برای از سرگیری مذاکرات سه‌جانبه مسکو، واشنگتن و کی‌یف، برقراری آتش‌بس موقت برای امداد به ساکنان یک شهر در کانون درگیری و همچنین تبادل اجساد کشته‌شدگان جنگ همراه بود.
پس از سفر استیو ویتکاف فرستاده ویژه ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا به اسلو و مذاکره با برخی مقامات اروپایی و در ادامه، ملاقات با رئیس‌جمهور روسیه در سن‌پترزبورگ، ولادیمیر پوتین گفت: مسکو در تماس با ایالات متحده موافقت خود را برای از سرگیری مذاکرات روسیه، آمریکا و اوکراین با هدف دستیابی به صلح دائمی و پایدار اعلام کرده است.
رئیس‌جمهور روسیه خاطرنشان کرد: هدف این مذاکرات، توقف کوتاه‌مدت درگیری (آتش‌بس) نیست بلکه به دنبال تضمین امنیت اوکراین و روسیه و دستیابی به توافق نهایی صلح است.
پس از آن بود که سخنگوی کرملین روز جمعه اعلام کرد که مذاکرات سه‌جانبه روسیه، آمریکا و اوکراین نیمه اول ماه نوامبر ۲۰۲۶ (اواسط آبان ۱۴۰۵) در شهر ابوظبی برگزار خواهد شد.
وی اظهار داشت: این مذاکرات در قالب سه‌جانبه با حضور روسیه، آمریکا و اوکراین برنامه‌ریزی شده است و نمی‌توان از قبل هیچ احتمالی را درباره این مذاکرات رد کرد، از جمله احتمال مشارکت کشورهای اروپایی.
از سوی دیگر، ولادیمیر زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام کرد که کی‌یف آماده است با توافق صلحی موافقت کند که به از دست دادن بخشی از اراضی این کشور منجر شود.
زلنسکی در گفت‌وگو با مجری شبکه فاکس‌نیوز، در پاسخ به این پرسش که آیا توافقی را می‌پذیرد که وضعیت کنونی را تثبیت کند و اوکراین همچنان کنترل دست‌کم ۷۵ درصد از خاک خود را حفظ کند، گفت: بله، در حال حاضر باید وضعیت را تثبیت کنیم و من فکر می‌کنم این راهی واقعی برای پایان دادن به این جنگ است.
در مقابل، پوتین، این اظهارات زلنسکی که گفته بود حاضر است به بهای از دست دادن خاک، به جنگ پایان بدهد را بیجا نامید و گفت: این مناطق سرزمین‌های تاریخی روسیه هستند.
در میانه تلاش‌ها برای از سرگیری مذاکرات سه‌جانبه روسیه، آمریکا و اوکراین، کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سخنانی اظهار داشت: مذاکره‌کنندگان آمریکایی تقریباً دو سال یا بهتر است بگوییم یک سال و نیم است که اوکراین را به سمت تسلیم شدن سوق می‌دهند.
کالاس در ادامه گفت: چرا اوکراین تا کنون تسلیم نشده است؟ چون اروپا این کشور را تجهیز می کند. به گفته او، دستگاه دیپلماسی اتحادیه اروپا در تلاش است تا «مطالبات حداکثری خود از روسیه» را تدوین کند تا هزینه‌های جنگ در اوکراین برای بروکسل «بیهوده» نباشد.
کمیسیون اروپا پیش از این گزارش داد که از زمان آغاز درگیری‌ها، اتحادیه اروپا تاکنون بیش از ۲۲۸ میلیارد یورو برای حمایت نظامی و مالی از اوکراین هزینه کرده است.
آنتونیو کاستا رئیس شورای اروپا نیز در مصاحبه‌ای گفت: کانال ارتباطی این اتحادیه با روسیه در مورد آتش‌بس در اوکراین و مسائل مربوط به حل و فصل مناقشه باز است و مسکو می‌داند که اگر و زمانی که واقعاً بخواهد در مورد چگونگی دستیابی به آتش‌بس، چگونگی محافظت از غیرنظامیان، چگونگی محافظت از تأسیسات انرژی صحبت کند، می‌تواند تماس بگیرد.
رئیس شورای اروپا درباره تمایل مسکو برای شرکت در گفت‌وگو ابراز تردید کرد و گفت: آیا نشانه‌ای دیده‌اید که روسیه در این مورد جدی باشد؟
کاستا در پاسخ به سوالی درباره احتمال انتصاب نماینده اروپایی برای مذاکرات با روسیه تصریح کرد که این قالب به ماهیت بحث‌ها بستگی دارد: در برخی مذاکرات، ممکن است از یک فرستاده ویژه استفاده کنیم، همچنین ممکن است از کانال‌های دیپلماتیک و همچنین ممکن است از کانال‌های سیاسی استفاده کنیم.
رئیس شورای اروپا گفت: این اتحادیه به دنبال «دخالت یا رقابت» با ابتکارات صلح دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، نیست.
به نوشته پولیتیکو، اکثر کشورهای حاضر در اجلاس بروکسل از تلاش‌های کاستا برای برقراری خط تماس اروپا و دفتر رئیس شورای اروپا حمایت کردند اما در این میان، امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه، فریدریش مرتس صدراعظم آلمان و کریستن میشال نخست وزیر استونی از جمله مخالفان با این ایده بودند.
در این میان، پاریس و برلین اصرار داشتند که فرانسه، آلمان و انگلیس باید نقش اصلی را در این گفت‌وگو ایفا کنند، در حالی که سایر کشورها از تماس ها از طریق نهادهای اتحادیه اروپا حمایت کردند.
روسیه و اوکراین در دو راهی صلح و شدت گرفتن تنش
فئودور لوکیانوف کارشناس علوم سیاسی و سردبیر مجله «روسیه در سیاست جهانی» در یادداشتی در روزنامه «راسیسکایا گازیه تا» نوشت: جمع رویدادهای مختلف نشان می‌دهد که مرحله نظامی مناقشه واقعاً، اگر نگوییم به پایان (همانطور که یوری اوشاکوف امیدوار است)، حداقل در حال نزدیک‌شدن به یک دوراهی اساسی است: یا مذاکرات صلح واقعی در مورد همه مسائل یا حرکت به سمت دور بعدی تشدید تنش.
لوکیانوف گفت: دستیابی به صلح مستلزم تضمین‌های قانع‌کننده است و اقدامات فنی به تنهایی کافی نخواهد بود؛ یک چارچوب سیاسی پایدار مورد نیاز است.
وی معتقد است: بحث‌های فشرده در مورد نشست سه‌جانبه احتمالی رهبران ایالات متحده، روسیه و چین در ماه آینده در شنژن در اجلاس اپک دقیقاً در همین زمینه در حال انجام است. اینکه آیا این نشست برگزار خواهد شد یا خیر، هنوز مشخص نیست.
این کارشناس روس خاطرنشان کرد: حتی اگر نشست سه‌جانبه پوتین، ترامپ و شی برگزار شود، «یالتا» جدید با «توافقات بزرگ» نخواهد بود، اوضاع بین‌المللی با آن زمان تفاوت دارد. اما در تصویر کلی و پیچیده امروز، این اجلاس به وضوح سطح تصمیم‌گیری‌های مهم جهانی را مشخص می‌کند، سطحی که متناسب با مقیاس چالش‌ها است. ممکن است این نشست چشم‌انداز جدیدی را باز کند.
اقدامات بشردوستانه، از آتش‌بس موقت تا مبادله اجساد
و اما اقدامات بشردوستانه در ارتباط با درگیری اوکراین در یک هفته گذشته با اعلام آتش‌بس موقت در یک شهر در کانون درگیری و همچنین مبادله اجساد همراه بود.
در این پیوند، ارتشبد والری گراسیموف رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه اول آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد که این کشور برای اجرای عملیات بشردوستانه در نزدیکی شهر «اولشکی» در منطقه خرسون - در یکی از خطوط درگیری با اوکراین- از ساعت چهار صبح روز سه‌شنبه پنجم آبان ۱۴۰۵ (۴:۳۰ به وقت تهران) آتش‌بس برقرار خواهد کرد.
دیمیتری پسکوف سخنگوی کرملین نیز گفت: تخلیه ساکنان اولشکی به عنوان بخشی از یک عملیات بشردوستانه ممکن است چندین روز به طول انجامد و به تمام کسانی که مایل به ترک این شهر هستند، اجازه خروج داده خواهد شد.
پسکوف با استقبال از تلاش‌های همسر ترامپ به خاطر هماهنگی این عملیات بشردوستانه، تأکید کرد: شهروندان غیرنظامی می‌توانند در صورت تمایل، بدون هیچ مانعی در زمان برقراری آتش‌بس، این شهر را ترک کنند.
پیش از این، کاخ سفید اعلام کرده بود که روسیه و اوکراین برای برقراری آتش‌بس در شهر اولشکی در منطقه خرسون از روز پنجشنبه هفتم آبان توافق کرده‌اند اما تاریخ اعلامی روسیه، دو روز زودتر از زمان اعلامی طرف آمریکایی است.
بنابر اعلام کاخ سفید، روسیه و اوکراین توافق کرده‌اند که تمامی عملیات‌های رزمی را در اولشکی متوقف کنند تا امکان ارسال کمک‌های بشردوستانه فراهم شود و مقدمات تخلیه جمعیت غیرنظامی از طریق یک کریدور امن اختصاصی مهیا شود.
بنا بر گزارش دیگری، روسیه و اوکراین بار دیگر اجساد سربازان کشته شده را با فرمول ۲۵۲ به ۲۵ را مبادله کردند.
اول آبان ۱۴۰۵، روسیه ۲۵۲ جسد به اوکراین تحویل داد و در عوض ۲۵ جسد دریافت کرد. این تبادل در ایست بازرسی نوایا گوتا در مرز بلاروس و اوکراین انجام شد.
در هفته‌ای که گذشت، روسیه و اوکراین حملات متقابلی به یکدیگر داشتند. به نوشته خبرگزاری تاس، در شب ۲۲ اکتبر (۳۰ مهر)، نیروهای پدافند هوایی روسیه یکی از بزرگترین حملات پهپادی به منطقه مسکو از اوایل سال ۲۰۲۶ را دفع کردند.
به گفته سرگئی سوبیانین شهردار مسکو، ۶۳۰ فروند پهپاد بین ساعت ۸:۳۰ شب ۲۹ مهر و ۴:۰۰ صبح ۳۰ مهر به سمت پایتخت روسیه در حال پرواز بودند. بیشتر پهپادها در نقاط دوردست منهدم شدند، در حالی که ۱۶۳ پهپاد هنگام نزدیک شدن به مسکو سرنگون شدند.